Vervang makko niet gram voor gram door gom. Beide kunnen een deeg steviger maken, maar ze doen niet noodzakelijk hetzelfde tijdens drogen en branden. Vergelijk daarom kleine, gelijk gevormde proefbatches in plaats van alleen aan het deeg te voelen.
Een vervanger kiezen op basis van “het plakt goed” is te kort door de bocht. Een zelfbrandend stokje of kegel moet ook drogen zonder grote scheuren en na het aansteken doorlopen. Dat zijn aparte controles.
Binding is niet hetzelfde als brandgedrag
Makko wordt in zelfbrandende wierook gebruikt als binder en als onderdeel van de brandbare basis. Een gom kan een sterk deeg geven met een kleinere hoeveelheid, terwijl de gloed toch anders reageert. Welke uitkomst beter is, hangt af van je formule, maling en vorm.
Lees eerst de functie van de rest van je formule bij wierook ingrediënten. Een nieuwe binder testen terwijl je ook van houtpoeder wisselt, zegt achteraf niets over een van beide wijzigingen.
Noteer wat er op het etiket staat
Schrijf de precieze productnaam, leverancier, batch of herkomst en de aangegeven gebruiksinformatie op. “Gom” is te vaag voor een later vergelijk. Noteer ook hoe fijn het poeder is en of er al andere ingrediënten in zitten. Gebruik geen onbekend poeder alleen omdat het als hobbygrondstof wordt verkocht.
Maak vervolgens een bestaande, rustige basisformule. De Mixmaker helpt de droge som op honderd procent te houden wanneer je één onderdeel vervangt.
Vergelijk vier punten, niet één gevoel
- Verwerkbaarheid: wordt het deeg met dezelfde waterstappen samenhangend of plakkerig?
- Vormvastheid: zakt een kegel weg of blijft een dun stokje heel tijdens rollen?
- Droogbreuk: ontstaan er na dezelfde droogtijd scheuren of loslatende delen?
- Doorlopende gloed: brandt een volledig droog proefstuk onder gelijke omstandigheden door?
Gebruik per groep drie kleine proefstukken. Geef ze dezelfde vorm, hetzelfde gewicht en dezelfde droogplek. Bij wierookstokjes maken is laagdikte net zo belangrijk als de droge formule; leg die dus vast.
Geen brandtest voordat het proefstuk droog is
Een stevig aanvoelend oppervlak kan een vochtige kern verbergen. Breek een extra teststuk open en controleer het gewicht over meerdere momenten. Houd bij kegels ook maat en vorm gelijk met de werkwijze voor wierook kegels maken, zodat je een vormprobleem niet aan de binder toeschrijft.
Brand één proefstuk tegelijk in een geschikte houder, met ventilatie. Vergelijk ontsteking, doofpunt en as. Rooksterkte is geen kwaliteitscijfer. Stop bij irritatie of scherpe rook en verander niet meteen drie ingrediënten omdat één test tegenvalt.
Wanneer je nog geen conclusie kunt trekken
Breken beide groepen? Dan kan de maling, het water of de vorm de oorzaak zijn. Doven beide groepen? Ga terug naar de basis en controleer eerst de droogte en dichtheid. Het is prima als een test nog geen winnaar oplevert; een onduidelijke vergelijking is vooral een reden om de volgende batch eenvoudiger te maken.
Zet de twee bindmiddelen naast dezelfde droge basis uit de wierook recepten. Zo vergelijk je hun gedrag in één formule in plaats van te gokken op basis van hoe soepel twee verschillende deegsoorten aanvoelden.
Maak de keuze op basis van je eigen doel
Wil je alleen een kernloos proefstokje maken, dan kan een binder die gelijkmatig rolt belangrijker zijn dan snelheid. Wil je een compacte kegel die volledig moet doorbranden, dan weegt het brandresultaat zwaarder. Dat zijn geen tegenstrijdige uitkomsten; het zijn verschillende toepassingen. Schrijf bij iedere batch dus ook de vorm die je wilde maken.
Bewaar van beide bindmiddelen één ongebrand droog proefstuk met productnaam, watergewicht en droogduur. Vergelijk daarna per groep drie brandproeven op dezelfde houder: waar dooft het stuk, blijft de as samen en komt hetzelfde gedrag vaker terug? Eén afwijkend stokje is geen reden om een bindmiddel af te schrijven; drie vergelijkbare uitkomsten geven wel een bruikbare voorkeur voor die vorm.
Een sterke gom kan te veel van het goede zijn
Voelt de gomversie al stevig bij een duidelijk kleinere toevoeging, verhoog haar dan niet alleen om hetzelfde gramgewicht als makko te bereiken. Extra gom kan het deeg stugger maken zonder dat de gloed verbetert. Maak liever een nieuwe kleine groep met een lagere, exact gewogen toevoeging en dezelfde houtbasis. Vergelijk daarna opnieuw rolbaarheid, droogbreuk en doofpunt. Zo test je de werkelijke functie van de gom in plaats van twee willekeurig even zware hoeveelheden.
Noteer bij gom ook de exacte productnaam; verschillende gomproducten zijn niet automatisch uitwisselbaar.